Wpływ probiotyków na poprawę odporności

Wpływ probiotyków na poprawę odporności

Odporność pochodzi z brzucha

Nie wszyscy pewnie jeszcze o tym wiedzą, ale zdecydowana większość komórek odpornościowych zlokalizowana jest właśnie w naszym przewodzie pokarmowym. Mówi się, że znajduje się tam nawet 80% naszego układu odpornościowego. Z tego względu, jeśli chcemy się cieszyć dobrą odpornością, jak najrzadziej przeziębiać się i nie chorować, musimy jak najlepiej zadbać o układ pokarmowy, czyli nasze bakterie probiotyczne. Zdrowe jelita to sprawnie działający układ odpornościowy, a dysbioza jelitowa (załamanie równowagi bakteryjnej) przyczynia się do licznych chorób i problemów zdrowotnych, np. alergii i nietolerancji pokarmowych, chorób przewodu pokarmowego, otyłości, depresji czy obniżonej odporności organizmu. Pojawiają się częstsze przeziębienia i zwiększa się podatność na rożne zakażania.

Jak wygląda nasz wewnętrzny system obronny?

Nasz organizm kontaktuje się ze światem zewnętrznym m.in. przez błony śluzowe. Największa taka błona śluzowa znajduje się w naszych jelitach. Jedną z jej najważniejszych funkcji jest ochrona przed szkodliwymi substancjami i drobnoustrojami. I tu znajduje się GALT (gut associated lymphoid tissue), czyli tkanka limfatyczna związana z jelitami, która chroni błony śluzowe przewodu pokarmowego. Inaczej mówiąc stanowi lokalną odporność organizmu związaną z błonami śluzowymi układu pokarmowego, odpowiada za miejscową ochronę jelit i za tworzenie zdolności do rozpoznawania i obrony przed różnorodnymi czynnikami, które mogą uszkadzać wszystkie tkanki organizmu. GALT jest integralnym elementem większego, systemowego układu odpornościowego związanego z błonami śluzowymi, tzw. MALT (mucosa associated lymphoid tissue) i stanowi łącznik między wszystkimi śluzówkami organizmu. Układ ten obejmuje zarówno struktury limfatyczne związane bezpośrednio z błoną śluzową jelit, jak również kępki Peyera, grudki chłonne i krezkowe węzły chłonne. Reguluje odpowiedź immunologiczną organizmu i wpływa na utrzymanie prawidłowego stanu zdrowia. Do prawidłowego funkcjonowania GALT, a tym samym naszego układu odpornościowego, konieczna jest właściwa kolonizacja układu pokarmowego przez bakterie jelitowe. Bakterie wchodzą w interakcje z błoną śluzową przewodu pokarmowego i stanowiącą ważną linię obrony przeciwko patogenom ze środowiska zewnętrznego. To one mają chronić nas przed chorobotwórczymi bakteriami, grzybami, wirusami, pasożytami.

Na ilość i rodzaj naszych bakterii jelitowych ma wpływ wiele czynników. Zalicza się tu m.in. sposób w jaki przyszliśmy na świat (poród naturalny, cesarskie cięcie), sposób w jaki byliśmy karmieni w okresie niemowlęcym (mlekiem matki czy modyfikowanym), tryb życia, dieta, leki, używki, stres, aktywności fizyczna, środowisko, w którym żyjemy.

Jak więc prawidłowo zadbać o naszą florę jelitową?

Poza zdrową dietą i prawidłowym stylem życia bardzo ważnym elementem dbania o odporność są odpowiednio dobrane probiotyki.

Probiotyki jako wsparcie naszej odporności

Probiotyki mają duży i wielokierunkowy wpływ na naszą odporność. Skuteczność ich działania wynika m.in. z tego, że:

  1. Stwarzają korzystne warunki w przewodzie pokarmowym, które sprzyjają namnażaniu się pożądanej mikroflory jelitowej.
  2. Przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania podstawowych komórek układu immunologicznego takich, jak np. komórki dendrytyczne, makrofagi, limfocyty T, limfocyty B.
  3. Wpływają na procesy zachodzące w obrębie ścieżek sygnałowych w komórkach odpornościowych obecnych w jelitach.
  4. Podczas infekcji zwiększają całkowity poziom przeciwciał sIgA, a także przeciwciał, które są skierowane przeciwko określonym patogenom. Natomiast zazwycaj nie powodują produkcji przeciwciał sIgA specyficznych względem samych mikroorganizmów probiotycznych, co oznacza, iż nie wzbudzają odpowiedzi immunologicznej przeciwko własnym epitopom (fragmentom antygenu).
  5. Oddziałują na różne elementy GALT – powodują wydzielanie wielu substancji czynnych, np.: cytokin, immunoglobulin, cząsteczek wzrostu, w tym takich substancji bójczych jak np.: lizozym, defensyny
  6. Wpływają na odnowę komórek przewodu pokarmowego.
  7. Działają przeciwzapalne – pomagają zwalczyć stany zapalne, które powstały na skutek infekcji jelitowych.
  8. Aktywują komórki NK (Naturall Killer), czyli cytotoksyczne komórki odpornościowe, odpowiedzialne za eliminację komórek nowotworowych lub zakażonych przez wirusy oraz bakterie.

Dodatkowo przeprowadzono badania, w których wykazano, że suplementacja probiotykami zmniejszyła zapadalność na infekcje górnych dróg oddechowych u osób aktywnych fizycznie w porównaniu do grupy otrzymującej placebo. Probiotyki mają duży wpływ na elementy naszego układu odpornościowego w przewodzie pokarmowym, co zwiększa odporność lokalną i ogólną naszego organizmu i prowadzi do zmniejszenia oddziaływania infekcji bakteryjnych, wirusowych i innych. Efekt zależy od odpowiedniego szczepu bakterii stosowanego w probiotyku. Wpływ ma także dawka i czas podawania probiotyków.

Wsparcie probiotyku prebiotykiem

Działanie probiotyku może być wzmocnione poprzez podawanie go łącznie z prebiotykiem. Prebiotyk jest składnikiem pożywienia, który nie podlega strawieniu w przewodzie pokarmowym. W ten sposób pobudza wzrost lub aktywność określonych szczepów bakteryjnych i wpływa na poprawę stanu zdrowia. Do najbardziej znanych związków o charakterze prebiotyków należą: inulina, oligofruktoza, fruktooligosacharydy, pochodne galaktozy i pochodne β-glukanów. Wśród żywności dobrym źródłem prebiotyków jest np. por, czosnek, cebula, karczoch, topinambur.

Bakterie probiotyczne dzięki swoim korzystnym właściwościom mogą być wykorzystane zarówno w profilaktyce jak i leczeniu wielu schorzeń. Modyfikacja naturalnej mikroflory jelit z wykorzystaniem preparatów i produktów probiotycznych może chronić przed wieloma chorobami m.in. związanymi z układem odpornościowym, pokarmowym, a także wpływać na ogólną poprawę stanu zdrowia i odporności pacjentów. Przywracanie naturalnej, właściwie funkcjonującej mikroflory jelitowej za pomocą probiotyków staje się elementem profilaktyki i leczenia wielu chorób.

Bibliografia:

  1. Cichy W., Gałęcka M, Szachta P., „Probiotyki jako alternatywne rozwiązanie i wsparcie terapii i wsparcie terapii tradycyjnych”, Zakażenia 2010, 6
  2. Cukrowska B., Czarnowska E., „Wpływ probiotyków na układ immunologiczny”, Zakażenia 2006, 6, 2-6
  3. Kochan P.: „Probiotyki w żywności. Właściwości zdrowotne i żywieniowe oraz wytyczne do ich oceny.” Wyd. 1. Kraków: Polskie Towarzystwo Probiotyczne i Prebiotyczne, 2007, 7.
  4. Kuśmierska A., Fol M., „Właściwości immunomodulacyjne i terapeutyczne drobnoustrojów probiotycznych”, Probl Hig Epidemiol 2014, 95(3): 529-540
  5. Szajewska H., „Rola probiotyków w zapobieganiu i leczeniu chorób przewodu pokarmowego”, Ped Współ Gastroenterol Hepatol Żyw Dziecka 2015, 8(1), 53-60
  6. Tokarz-Deptuła B., Deptuła W., „Probiotyki a układ odpornościowy przewodu pokarmowego ssaków”, POST. MIKROBIOL.,2017, 56, 2, 157–162