Witamina E – na co wpływa?

Witamina E – na co tak naprawdę wpływa i dlaczego tyle o niej słyszymy? Nazywana inaczej „eliksirem młodości”, jest grupą organicznych związków chemicznych rozpuszczalnych w tłuszczach, należących do tokoferoli i tokotrienoli. Każda z tych form wykazuje nieco inną aktywność biologiczną. Za najsilniejszą z nich uznaje się formę α-tokoferolu. Z uwagi na greckie znaczenie słowa tokoferole (tocopherolum) „przyczyniać się do narodzin”, witamina E uznawana jest również za witaminę „płodności”. 

Nasz organizm nie jest w stanie samodzielnie syntetyzować witaminy E, dlatego musi ona być dostarczana wraz z dietą lub w postaci suplementów diety. Nadmiar witaminy E wydalany jest z żółcią i moczem. Z uwagi na to, że witamina E należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, jej wchłanialność jest w dużej mierze zależna od obecności tłuszczu w pożywieniu. Wchłanianie witaminy E z żywności do organizmu jest także bezpośrednio zależne od odpowiedniej ilości żółci. Przy jej niedoborze lub problemach z woreczkiem żółciowym (albo jego brakiem), cholestazą, celiakią, chorobami jelit i pozostałymi chorobami układu pokarmowego, większość witaminy E może nie przechodzić przez ścianę jelita.

• Właściwości antyoksydacyjne 

Witamina E jest silnym antyoksydantem. Żaden z dotychczas poznanych antyoksydantów nie ma takich właściwości, jakie posiada witamina E. Stanowi tzw. drugą linię obrony przed działaniem reaktywnych form tlenu. Wolne rodniki przyczyniają się do niszczenia komórek i rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Witamina E posiada zdolności do wbudowywania się w lipidowe struktury skóry, przez co spowalnia również procesy starzenia się.

• Właściwości kardioprotekcyjne 

Liczne badania dowodzą, iż witamina E hamuje rozwój miażdżycy, odgrywając dużą rolę w prewencji rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Wzmacnia i uelastycznia naczynia krwionośne oraz zapobiega zlepianiu się płytek krwi i tworzeniu zakrzepów. Witamina E obniża przedwczesny rozpad (hemolizę) krwinek czerwonych (erytrocytów), które odpowiedzialne są za przenoszenie tlenu do wszystkich komórek organizmu.

• Profilaktyka chorób nowotworowych 

Wykazano, że tokoferole oraz tokotrienole mogą przyczyniać się do zmniejszenia rozwoju chorób nowotworowych, w tym m.in. raka prostaty, jelita grubego, piersi oraz płuc, a wszystko to dzięki ich właściwościom antyoksydacyjnym. Naukowcy w swoich badaniach dowiedli, że u kobiet, które stosowały dietę bogatą w witaminę E, zmniejszyło się zachorowanie na raka jajnika.

• Wpływ na płodność 

Odnosząc się do greckiej nazwy tokoferoli, złożonej ze słów: "tocos", oznaczającego urodzić, i "pherein" - nieść, tłumaczona jest onaa jako ,,ten, który daje siłę do rodzenia’’. Witamina E jest niezbędna dla zachowania prawidłowego funkcjonowania narządów rozrodczych u kobiet. W badaniach naukowych wykazano, że niskie stężenie witaminy E może prowadzić do zaburzenia owulacji u kobiet. U mężczyzn zaś przyczynia się do prawidłowej produkcji spermy. Dlatego nazywana jest witaminą płodności i często wykorzystywana jest w leczeniu niepłodności.

• Działanie na skórę

Witamina E dobrze przenika przez naskórek, zapewniając poprawę elastyczności skóry. Wykazuje działanie nawilżające, wygładzające, ujędrniające skórę. Wpływa na przyspieszenie gojenia się skóry, wspomaga leczenie przebarwień oraz działa przeciwstarzeniowo. Wraz z witaminą A stosowana jest w leczeniu trądziku pospolitego i egzemy. Występuje w balsamach, kremach, mleczkach, kosmetykach przeznaczonych do pielęgnacji włosów i paznokci. UWAGA! Wybierając produkty z witaminą E, zwróć uwagę na jej stężenie. Przy niewielkich jej ilościach będzie pełnić jedynie funkcje ochronne dla pozostałych aktywnych składników preparatów kosmetycznych. Najlepiej wybierać preparaty, w których zawartość witaminy E wynosi 1,5%-3%. Zdarzają się produkty, które zawierają nawet stężenia 5%.

Poza wyżej opisanymi właściwościami witamina E pełnie w organizmie również inne funkcje: - dzięki właściwościom immunomodulującym wzmacnia odporność; - poprawia stan psychiczny - zmniejsza występowanie chorób infekcyjnych - wykazuje działanie przeciwzapalne - przyczynia się do utrzymania wysokiej wydolności mięśni.

Zapotrzebowanie na witaminę E zależy od cech osobniczych: wieku, płci oraz stanu fizjologicznego, zmian patologicznych przewodu pokarmowego i wątroby, jak również od rodzaju spożywanej żywności – podaży innych witamin przeciwutleniających, rodzaju spożywanego tłuszczu. Normy polskie na witaminę E, ustalone na poziomie wystarczającego spożycia (AI) [mg równoważnika α-tokoferolu/osobę/dobę]. Niemowlęta 0-6 miesięcy – 4 mg 7 – 11 miesięcy – 5 mg Dzieci 1-6 lat – 6 mg 7-9 lat – 7 mg Chłopcy 10-18 lat – 10 mg Dziewczęta 10-18 lat – 8 mg Mężczyźni ≥19 lat – 10 mg Kobiety ≥19 lat – 8 mg Kobiety w ciąży - 10 mg Kobiety karmiące piersią – 11 mg

Witamina E syntetyzowana jest wyłącznie przez rośliny, występuje także w produktach pochodzenia zwierzęcego. Znajduje się w większości produktów spożywczych w różnych ilościach. Podstawowym jej źródłem są tłuszcze roślinne, wśród nich oleje z zarodków pszenicy, słonecznikowy, krokoszowy, cechujące się wysoką zawartością witaminy E. Źródeł jej należy szukać również w produktach zbożowych, orzechach, warzywach, produktach mięsnych oraz mlecznych.

Z uwagi na powszechne występowanie witaminy E w żywności oraz z nieodbiegającym od zalecanego spożyciem, niedobory witaminy E u osób zdrowych występują niezwykle rzadko. Spotyka się je u niemowląt przedwcześnie urodzonych, zwłaszcza o niskiej masie urodzeniowej – poniżej 1500 g, osób cierpiących na zaburzenia procesów trawienia i wchłaniania. Niedobór może objawiać się wczesnym starzeniem skóry, pogorszeniem wzroku i problemami z płodnością.

Badania nie wykazały żadnych negatywnych skutków spożywania witaminy E w żywności. Niekorzystne działanie witaminy E może wystąpić w przypadku niewłaściwego stosowania suplementów diety (co najmniej rok w ilości około 270 mg równoważnika α-tokoferolu/osobę/dobę).

Witamina E jest dostępna w formie kropli doustnych oraz w postaci kapsułek. Krople doustne zazwyczaj stosuje się w prewencji niedoboru witaminy E, który może być spowodowanym długotrwałą, nieodpowiednią dietą ubogą w produkty będące naturalnym źródłem witaminy E, jak również w przypadku zespołu złego wchłaniania. Witaminę E w kapsułkach można znaleźć w różnych dawkach. Również stosuje się je w przypadku niedoboru, spowodowanego długotrwałą, nieodpowiednią dietą. Ponadto suplementację można rozważyć także wspomagająco w miażdżycy oraz chorobach spowodowanych przez nadmiar wolnych rodników w organizmie.