Co to jest kolagen? To podstawowe białko strukturalne organizmu, które stanowi budulec naszej skóry, stawów i kości. Występuje naturalnie, ale jego produkcja maleje z wiekiem - stąd rosnące zainteresowanie jego rolą oraz możliwością uzupełniania kolagenu z dietą i suplementacją. Sprawdź, co to jest kolagen i dlaczego go potrzebujemy!
Kolagen - co to?
Kolagen - co to? To najważniejsze białko strukturalne w organizmie człowieka, stanowiące około 30% wszystkich białek. Jest głównym składnikiem tkanki łącznej, odpowiadającym za spójność, napięcie i elastyczność tkanek. Występuje w skórze, kościach, zębach, chrząstkach, naczyniach krwionośnych, rogówce oka oraz narządach wewnętrznych, gdzie tworzy rusztowanie ochronne.
Produkty odzwierzęce, które zawierają jego największe ilości, to m.in.: skórka świńska (np. golonka), ścięgna, chrząstki, żyły, a także parówki przygotowane z dużą ilością ścięgien i zmielonej skóry. Warto też wymienić podroby, pasztety, jaja, galarety rybne i wieprzowe, salceson, kurze łapki oraz bulion kolagenowy - wszystkie te produkty są naturalnym źródłem kolagenu.
Zbudowany jest głównie z glicyny, proliny oraz hydroksyproliny i hydroksylizyny - aminokwasów zapewniających mu elastyczność i wytrzymałość. Istnieje wiele typów kolagenu, które różnią się budową i funkcją – najwięcej w organizmie mamy kolagenu typu 1.
Organizm syntetyzuje kolagen naturalnie, ale jego poziom zaczyna spadać już od 25. roku życia, a po 50. roku życia ulega znacznemu obniżeniu. Proces ten może przyspieszać m.in. ekspozycja na słońce, czynniki hormonalne, intensywny wysiłek fizyczny czy niektóre kosmetyki.
Kolagen - właściwości
Kiedy pytamy co to jest kolagen, warto od razu zrozumieć również właściwości kolagenu. To białko pełni wiele kluczowych funkcji w naszym organizmie – nie tylko w skórze, ale i w stawach, kościach oraz naczyniach krwionośnych.
Kolagen - właściwości, które warto znać:
- odpowiada za elastyczność i jędrność skóry oraz jej nawilżenie,
- wpływa na odporność mechaniczną kości, ścięgien i chrząstek,
- wspiera integralność naczyń krwionośnych i narządów wewnętrznych,
- pomaga utrzymać mocne włosy i paznokcie.
Warto wiedzieć, że istnieją różne typy kolagenu, a każdy z nich pełni inną funkcję w naszym organizmie. Właściwości kolagenu nie są jednorodne - różne typy kolagenu pełnią różne funkcje. Na przykład kolagen typu 1 wspiera skórę i kości, a kolagen typu 2 odpowiada za elastyczność stawów. Gdy organizm jest młody, samodzielnie produkuje nawet do 3 kg kolagenu rocznie.
Z wiekiem, a także pod wpływem czynników takich jak stres oksydacyjny, promieniowanie UV, niewłaściwa dieta czy palenie tytoniu, właściwości kolagenu ulegają pogorszeniu - spada jego produkcja, a włókna kolagenowe ulegają degradacji. Dlatego zachowanie prawidłowego poziomu tego białka to klucz do zdrowego wyglądu i sprawności fizycznej.
Dlaczego warto suplementować kolagen?
Warto suplementować kolagen, ponieważ jego niedobór może negatywnie wpływać na stan skóry, paznokci, włosów i ogólną kondycję organizmu. Naturalna produkcja kolagenu zaczyna spadać już po 25. roku życia, a wraz z wiekiem ten proces ulega nasileniu.
Uzupełnianie kolagenu poprzez dietę lub suplementy może wspierać organizm na wielu poziomach - zwłaszcza u osób aktywnych fizycznie, w okresie menopauzy lub narażonych na stres oksydacyjny. To właśnie właściwości kolagenu sprawiają, że jego regularne dostarczanie może mieć realny wpływ na:
- poprawę jędrności i nawilżenia skóry,
- wzmocnienie włosów i paznokci,
- wsparcie regeneracji stawów i ścięgien,
- lepsze wsparcie naczyń krwionośnych, zwłaszcza jeśli jest z dodatkiem witaminy C,
- ogólne spowolnienie oznak starzenia się organizmu.
Choć kolagen nie zastępuje zdrowego stylu życia, może być jego skutecznym uzupełnieniem - zwłaszcza wtedy, gdy naturalna synteza białka zaczyna zwalniać.
Typy kolagenu
W organizmie człowieka występuje ponad 28 typów kolagenu, ale największe znaczenie mają kolagen typu I, kolagen typu II oraz kolagen typu III. Typy kolagenu różnią się nie tylko miejscem występowania, ale też strukturą i pełnioną funkcją. Kolagen typu I odpowiada głównie za wytrzymałość tkanek, typ II zapewnia elastyczność chrząstki stawowej, a typ III dba o sprężystość narządów wewnętrznych i naczyń krwionośnych.
Znajomość różnic między poszczególnymi typami kolagenu pomaga lepiej zrozumieć, dlaczego suplementy kolagenowe mogą mieć różne zastosowania - w zależności od rodzaju użytego kolagenu.
Poniżej przedstawiamy zestawienie najważniejszych typów kolagenu wraz z ich lokalizacją i rolą w organizmie:
| Typ kolagenu | Gdzie naturalnie występuje? | Rola w organizmie |
| Typ I | Skóra, kości, zęby, ścięgna, więzadła | Wspiera strukturę i elastyczność tkanek |
| Typ II | Chrząstka | Utrzymanie właściwości mechanicznych stawów |
| Typ III | Skóra, naczynia krwionośne, mięśnie | Elastyczność i sprężystość narządów i tkanek |
Źródło: Na podstawie https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8620403/
Kolagen typu 1
Kolagen typu 1 to najbardziej wytrzymały rodzaj kolagenu - jego włókna mają wytrzymałość porównywalną do stali! Jest najczęściej występującym kolagenem w organizmie i stanowi około 90% całkowitej puli kolagenu.
- Obecny w skórze, kościach i ścięgnach.
- Odpowiada za jędrność skóry, bliznowacenie ran i sprężystość tkanek.
- Wykazuje dużą zgodność z ludzkim kolagenem.
Kolagen typu 2
Kolagen typu 2 występuje głównie w chrząstce stawowej - wspiera codzienną sprawność kolan, bioder, łokci i innych stawów.
• Pomaga utrzymać elastyczność i amortyzację w stawach.
• Z wiekiem jego ilość spada, co może powodować sztywność i dyskomfort.
• Suplementacja kolagenem typu 2 może wspierać swobodne poruszanie się.
Kolagen typu 3
Kolejny typ kolagenu, czyli kolagen typu 3 tworzy tzw. włókna siateczkowate i występuje głównie w naczyniach krwionośnych, narządach wewnętrznych i mięśniach.
- Jest dominującym kolagenem w skórze noworodków - stąd jej niezwykła miękkość.
- Aktywnie uczestniczy w pierwszej fazie gojenia ran.
- Z wiekiem jego ilość maleje, a jego miejsce zajmuje kolagen typu 1.
Kolagen - najważniejsze informacje
Podsumowując:
- Co to jest kolagen? To podstawowe białko organizmu, kluczowe dla elastyczności skóry, kondycji stawów i struktury kości.
- Występuje wiele typów kolagenu, z których najważniejsze to kolagen typu 1, 2 i 3 - każdy pełni inną funkcję w organizmie.
- Naturalna produkcja kolagenu spada z wiekiem - stąd rosnące zainteresowanie suplementacją i dietą wspierającą jego syntezę.
- Właściwości kolagenu obejmują m.in. wspomaganie regeneracji, utrzymanie elastyczności tkanek i wpływ na wygląd skóry.
Choć suplementacja kolagenu nie jest panaceum, może stanowić uzupełnienie zdrowego stylu życia i codziennej pielęgnacji.
O autorze
Ewa Gębka – dietetyk, magister żywienia i specjalistka w zakresie insulinooporności
Ewa Gębka jest dietetyczką z prawie ośmioletnim doświadczeniem, zaangażowaną w pomoc ludziom w poprawie ich samopoczucia z realistycznej i zrównoważonej perspektywy. Ukończyła studia magisterskie na WSBiNoZ w Łodzi i od tego czasu stale poszerza swoją wiedzę poprzez kursy, szkolenia i konferencje naukowe. W 2025 roku uzyskała tytuł Specjalisty Insulinooporności , który potwierdza jej kompetencje w pracy z osobami z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej i insulinowej.
W swojej praktyce unika restrykcyjnych diet. Zamiast tego preferuje podejście skoncentrowane na zrównoważonych zmianach stylu życia, zawsze dostosowane do tempa, możliwości i sytuacji każdego pacjenta. Jej praktyka opiera się na medycynie opartej na dowodach (EBM) i doświadczeniu klinicznym, które zdobyła dzięki wieloletniej pracy z pacjentami.
Obszary specjalizacji: żywienie kliniczne, odchudzanie, modyfikacja diety, zespół policystycznych jajników (PCOS), insulinooporność oraz zdrowy, świadomy styl życia.
Wykształcenie: magister dietetyki (WSBiNoZ, Łódź); specjalista insulinooporności (2025).
Masz jakieś pytania?